ATEŞLİ HAVALE [Febril Konvülsiyon]
Ateşin ani olarak yükselmesi bazı çocuklarda ateşli havale denilen bilinç
kaybı, katılaşma ve istem dışı kasılmalara yol açabilir. 6 ay - 7 yaş
arasındaki çocukların % 2 ile 4 'ünde görülür. Olguların hemen hemen yarısı
1-2 yaşlarındadır. Ateşli havaleye ailevi yatkınlık söz konusu olabilir.
Bir kez ateşli havale geçirmiş olan çocukta tekrar havale görülme olasılığı
% 30 kadardır. Üç yıl hiç havale geçirmezse bu sıklık % 10 'a iner. 15
dakikadan kısa süren, gün içinde yinelemeyen havale için "basit ateşli
havale" deyimi kullanılır. Çok sayıda ve uzun süren havale nöbetleri
"kompleks ateşli havale" olarak adlandırılır. Basit ateşli havale hiçbir
araz bırakmazken, kompleks olgularda ileride sara hastalığı görülme sıklığı
artarak % 9 'u bulur.
Ateş çeşitli enfeksiyon hastalıkları ile ilişkili olarak meydana gelebilir.
Ateşin yüksek ya da hafif oluşu her zaman hastalığın ciddiyetiyle bağlantılı
değildir. Basit bir viral enfeksiyonda yüksek ateş, belirgin boğaz ya da
idrar yolu iltihabında hafif ateş görülebilir. Başlatan faktör her ne olursa
olsun ateş, vücudun savunma araçlarından birisidir. Mikroplar en iyi doğal
vücut sıcaklığı olan 36.5 - 37.5 santigrat derecede ürerler. Bağışıklık
sitemimiz bir enfeksiyon söz konusu olduğunda beyindeki vücut sıcaklığını
düzenleyen merkezin termostat ayarını değiştirerek ısıyı yükseltir. Böylece
ideal üreme ortam sıcaklığından yoksun kalan mikro organizmalar istedikleri
gibi çoğalamazlar. Görüldüğü gibi hafif ateş aslında enfeksiyonla mücadelede
başarıyı arttırmaktadır. Yüksek ateş ise istenmeyen bir durumdur. Vücut
sıcaklığı gerekli müdahalelerle 39.5 C derecenin altında tutulmalıdır.
Soru: "Çocuğumun ateşi var, ne yapmalıyım?"
Yanıt: Çocuğunuzun üzerinde varsa yorganı kaldırın, kalın giysileri çıkarın.
Ateşi 38'in üzerindeyse doktorunuzun önerdiği miktarda "parasetamol" şurubu
içirin. İçemiyorsa fitil de kullanabilirsiniz. Ateş düşerken terleme ile
sıvı kaybı meydana geldiğinden sık sık su vermeyi ihmal etmeyin. Islak iç
çamaşırlarını değiştirin. Ateş 39.5'in üzerindeyse anlatılanlara ek olarak
çocuğunuzu tamamen soyun, yatağına bir havlu serin, üzerine yatırın. Islak
bir sünger ya da bezle alın, boyun, koltuk altları, bacak araları ve büklüm
yerlerini sık sık silin. Bu iş için buzlu, kolonyalı, sirkeli değil sadece
ılık su kullanın. Yarım saat içinde ateş düşmezse doktorunuzla görüşün ya da
hastaneye başvurun. Hastalığın nedenine yönelik tedavi gerekliliği
(antibiyotik vb) mutlaka hekim tarafından verilmesi gereken bir karardır.
Soru: "Ateşi düşürmek için ASPİRİN verebilir miyim?"
Yanıt: Aslında kesinlikle aspirin kullanmayın demek mümkün değildir. Ancak
çocuğunuz "viral enfeksiyon" örneğin grip, kızamık ya da su çiçeği
geçiriyorsa aspirin kullanıldığında çok nadir olarak "Reye sendromu"
sorunuyla karşı karşıya kalınabilir. Reye Sendromu karaciğer hasarı ile
seyreden bir hastalık tablosudur. Tek nedeni aspirin kullanımı değildir. Ama
viral enfeksiyonlarda aspirin kullanılan olgularda sıklığının arttığına dair
yayınlar vardır. Aniden ateşi yükselmiş bir çocukta etken viral midir değil
midir diye araştırmaya çoğu kez zaman olmayacağı için aspirin yerine
parasetamol kullanmak daha güvenli bir seçenek olmaktadır.
Soru: "Çocuğum havale geçirirken, ne yapmalıyım?"
Yanıt: Yaptığınız tüm müdahalelere rağmen çocuğunuz gözlerini bir noktaya
dikip sizinle iletişimini kaybeder, ağzı köpürür, vücudunda kasılmalar
meydana gelirse ilk yapılacak şey paniğe kapılmamaktır. Onu hemen yere
yatırın, ayıltmaya çalışmayın, sağa sola koşup yalnız bırakmayın, yanında
durun. Kusarsa gövdesini ve başını bir yana çevirin. Dişlerinin arasına
elinizi ya da bir cismi sokuşturmaya çalışmayın, zorlamayın. Eğer
kendiliğinden aralanmış ise bükülmüş bir kumaşı araya hafifçe
sokabilirsiniz. Bu uygulamada amaç dilin ısırılmasını önlemektir. Tekrar
ediyorum bir şey sokmak için zorlamak yok!
Havale bir kaç dakika içinde kendiliğinden duracaktır. Sabırla bekleyin (bu
bekleyiş insana saatler geçiyor hissini veriyor olsa da) .. Havale geçiren
çocuğu kapıp soğuk duşun altına sokmayın. Siz duş yaptırsanız da
yaptırmasanız da havale duracaktır. Havale durduktan sonra doktorunuza baş
vurun. O gereken tedaviyi düzenleyecektir. Eğer havale durmuyorsa vakit
yitirmeden acil servisi olan bir hastaneye götürürün.
Soru: "Hastanede neler yapılıyor?"
Yanıt: Hastanede çocuğunuzun solunum yolları aspiratör denilen aletle
temizlenecek, oksijen solutulacak, makatından içeriye havale durdurucu madde
(diazepam, klonazepam) verilirken bir yandan serum takılacaktır. Havale bu
şekilde de sona ermezse damar yolundan havale durdurucu maddeler
verilebilir. Çocuğunuz bir süre gözlem altında tutularak gerekli incelemeler
yapılacaktır. Ateşin nedeni saptandıktan sonra asıl nedene yönelik tedaviler
düzenlenecektir. Kompleks ateşli havale geçiren çocuklara uzunca bir süre (6
ay-2 yıl) havale önleyici ilaç kullanılması gerekebilir.
